امّ الكتاب اصل تكليف باشد و محو و اثبات نسبت بمقتضاى زمان در كيفيت و شكل آن باشد ، يعنى خدا از كيفيت تكليف و حكم ، هر چه را بخواهد ميبرد و يا ميگذارد ولى اصل مكلَّف بودن در نزد خداست يعنى : بشر بايد تحت تكليف زندگى كند ، اين اصل در هر زمان ثابت و حتمى است و محو و اثبات فقط در كيفيت و كميّت آن است . ولى آيهء شريفه خود به خود اعمّ است و منحصر به تكليف و احكام نيست ، بلكه به همه چيز شامل است . احتمال قوى آن است كه مراد از امّ الكتاب علَّت محو و اثبات است و جواب « يمحو و يثبت » مىباشد . يعنى خدا محو و اثبات مىكند و اين محو و اثبات روى علل بخصوصى است نزد خدا و ميداند چرا محو و چرا اثبات مىكند . بنا بر اين عموم ، ميتوان تغيير اجلها را نيز با در نظر گرفتن آيات ديگر و روايات ، از آيهء شريفه فهميد نا گفته نماند در اين صورت * ( « أُمُّ الْكِتابِ » ) * در اين آيه غير از * ( « أُمِّ الْكِتابِ » ) * در آيهء * ( « وَإِنَّه فِي أُمِّ الْكِتابِ لَدَيْنا لَعَلِيٌّ حَكِيمٌ » ) * است كه در « امّ » خواهد آمد و مراد از آن لوح محفوظ است . اجْل : ( بر وزن عقل ) سبب . علت . * ( « مِنْ أَجْلِ ذلِكَ كَتَبْنا عَلى بَنِي إِسْرائِيلَ » ) * مائدة : 32 يعنى بسبب آن قتل بر بنى اسرائيل چنين نوشتيم ارباب لغت اصل آن را بمعنى جنايت نوشته‌اند . در اقرب الموارد گويد : اين كلمه ابتدا در تعليل جنايت سپس در مطلق تعليل استعمال شده است ، در نهايه گويد : در همزهء آن فتح و كسر هر دو صحيح است . در قرآن مجيد فقط يك بار آمده است . احَد : * ( « قُلْ هُوَ الله أَحَدٌ » ) * توحيد : 1 اين كلمه در اصل ( وحد ) با واو است و داراى دو استعمال مىباشد يكى آنكه اسم استعمال مىشود در اين صورت بمعنى يكى و يكنفر است * ( « إِذا حَضَرَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ » ) * بقره : 180 آنگاه كه